„Made In Italy manufacturing districts” autorstwa Giacomo Becattini: Włoskie savoir-faire
The MAG 09/22
EDITORIAL autorstwa Cristiny Morozzi
„Przewagi konkurencyjne Włoch w ostatnich dekadach”, pisze Becattini, „wynikają z kumulacji rzemieślniczej wiedzy, która od dawna jest zachowywana przez niezliczone lokalne mikrokosmosy i integrowana z usystematyzowaną wiedzą...”
Nawet bez sięgania bardzo daleko w przeszłość, nie jest przesadą stwierdzenie, że to właśnie geografia włoskich okręgów przemysłowych, zorganizowanych w sposób niepowtarzalny na świecie, dała początek i pielęgnowała fenomen włoskiego designu.
„Ta mała, lokalna natura tych ośrodków designu warunkowała ogólne funkcjonowanie systemu”, jak napisał ekonomista i akademik Giacomo Becattini w swojej książce Distretti Industriali e Made In Italy (Okręgi przemysłowe i Made in Italy).
Od samego początku włoski przemysł meblarski opiera się na małych i rozproszonych podmiotach. To nie tyle fabryki – choć te są wzorcowe ze względu na wyposażenie i architekturę – ile laboratoria eksperymentalne, gdzie przemysłowcy i projektanci nadal pracują ramię w ramię, aby tchnąć życie w wizjonerskie pomysły. Przemysłowe firmy meblarskie są częścią rozległej sieci wyspecjalizowanych warsztatów rzemieślniczych skoncentrowanych w określonych obszarach geograficznych Włoch. To sieć bardzo zróżnicowana, od tradycyjnego rzemiosła, które wciąż chroni starożytną mądrość, po futurystyczne rzemiosło oparte na innowacjach technologicznych i materiałowych.
Nie jest przypadkiem, że większość historycznych włoskich firm meblarskich powstała w rejonie Brianzy w północnych Włoszech.
Połączenie zakorzenienia w lokalnych terytoriach, rodzinnego zarządzania tymi firmami oraz chęci nowych pokoleń do czerpania z doświadczenia poprzedników, w połączeniu z innowacjami technologicznymi, tworzy niezrównany zasób wiedzy fachowej.
„Przewagi konkurencyjne Włoch w ostatnich dekadach”, pisze Becattini, „wynikają z kumulacji rzemieślniczej wiedzy, która od dawna jest zachowywana przez niezliczone lokalne mikrokosmosy i integrowana z usystematyzowaną wiedzą…Specyfika tego lokalnego systemu produkcji polega na integracji wiedzy ukrytej i jawnej; między bardziej praktycznymi procesami produkcyjnymi a kulturą technologii i nauki”.
Historyczne włoskie firmy designu, które powstały dzięki wizji i odwadze przedsiębiorczych osób, rozkwitały dzięki takiej organizacji, korzystając z regionalnych skupisk podwykonawców. Rozwijały się, ponieważ są zakorzenione w obszarze zamieszkanym przez wykwalifikowanych rzemieślników. Istnieje dialog między przedsiębiorcami a projektantami, a także dyskusje i czasem konfrontacje.
Jednak ostatecznie przeważa chęć przekraczania celów: projektanci chcą wprowadzać innowacje, przesuwać granice, pokonywać opór materiałów, a nowi przemysłowcy chcą udowodnić, że jest to możliwe oraz że istnieją rozwiązania nawet dla najbardziej niezwykłych projektów.
Vico Magistretti chwalił umiejętności i wnikliwość przemysłowców z Brianzy, twierdząc, że są zdolni do realizacji projektów nawet „zaledwie telefonicznie przekazanych”, dzięki współpracy z projektantami wynikającej z codziennej interakcji. Niektórzy przedsiębiorcy nadal mieszkają tuż nad swoimi fabrykami, jak Serafino Zani z Lumezzane, miasta w przedalpejskich dolinach na północ od Brescii, który produkuje stalowe naczynia kuchenne i zastawę stołową. Konstantin Grcic, jeden z jego prestiżowych współpracowników, który zaprojektował dla firmy różne elementy, uważa „dom-fabrykę” za charakterystyczny aspekt włoskiego designu.
Mieszkanie nad własną fabryką oznacza postrzeganie życia i pracy jako jedności oraz doświadczanie fabryki jak warsztatu artysty. A jeśli przedsiębiorcy są artystami, to dostawcy w kontekście tej wyjątkowej geografii rozproszonej produkcji również nimi są. Nie są pracownikami opłacanymi przez firmy, lecz współczesnymi wersjami rzemieślników z renesansowych warsztatów.
Są artystami, ponieważ są pomysłowymi wynalazcami rozwiązań wynikających z doświadczenia zdobytego w swojej dziedzinie oraz z intuicyjnej zdolności potwierdzonej relacją z projektantami. Włoski design to ostatecznie bardziej partnerstwo niż system. Nie ma pisanych reguł ani schematów organizacyjnych. Panuje empatia, a iskry wywołują dobre pomysły, których zapalnikiem są talent, instynkt i estetyka naturalnego i stworzonego piękna Włoch.
Już w 1948 roku Giuseppe Prezzolini argumentował podczas wykładów na Uniwersytecie Columbia, że Włochy mają tak wielką sławę na całym świecie dzięki urokowi swojego stylu życia. „Skąd ta sława się wzięła?” pytał. „Nie od mówców, literatów czy polityków… Ta sława należy się gawędziarzom, poetom, malarzom, rzeźbiarzom, architektom, komikom, kucharzom, krawcom, sportowcom… i zakochanym kobietom oraz włoskim kochankom”.
